Instalacje elektryczne to jedna z ostatnich decyzji przed etapem wykończeniowym podczas budowy lub remontu domu. O ile kolor ścian można łatwo zmienić, o tyle kucie tynków po roku użytkowania to scenariusz, którego każdy woli uniknąć a dodatkowe koszty na etapie wykonawczym będą czterokrotnie niższe niż poprawki w przyszłości.

Oto kompleksowy przewodnik, który pomoże Ci przejść przez ten proces bezboleśnie i z głową.

Planowanie to podstawa: Od czego zacząć?

Zanim wezwiesz elektryka, zastanów się, jak zamierzasz korzystać z danego wnętrza. Sprawdź, czy projekt przygotowany do pozwolenia na budowę rzeczywiście spełnia Twoje potrzeby, a nie tylko minimalne wymogi przepisów dotyczące liczby obwodów, gniazdek i punktów świetlnych.

• Funkcjonalność instalacji: Powinna być dopasowana do twojego komfortu jeśli nie jesteś zwolennikiem kontrolowania wszystkiego z telefonu postaw na prostą i niezawodną instalację sterowaną za pomocą włączników umieszczonych w pomieszczeniach. Jeśli chcesz by dom wykonywał część czynności za Ciebie np. czujniki obecności, które uruchomią oświetlenie w nocy podczas drogi do łazienki lub kuchni postaw na proste układy przekaźnikowe. Jeśli chcesz mieć pełną kontrolę nad wszystkimi urządzeniami z każdego końca świata smart home jest dla Ciebie.  
• Podział na obwody: Nie oszczędzaj na liczbie obwodów. Oddzielne obwody powinny mieć urządzenia o dużej mocy.
• Powtórzona funkcjonalność: Systemy CCTV pozwalają na jednoczesne zabezpieczenie domu tak jak robią to systemy włamania i napadu warto więc oszczędzić rezygnując z zbędnych czujników i opłat.

Najczęstsze błędy (i jak ich uniknąć)

Większość problemów z instalacją wynika z pośpiechu lub pozornych oszczędności oraz niestety coraz częstszym problemem staje się również brak doświadczenia i wiedzy samych elektryków co doskonale obrazują liczne filmiki dodawane w ramach „reklamy” na media społecznościowe.

Na materiałach tych często możemy zauważyć: brak bruzdowania, nacinanie elementów konstrukcyjnych, prowadzenie tras kablowych w strefie 0, prowadzenie tras kablowych przez poddasza bez odpowiedniego zabezpieczenia, informowanie klientów o braku konieczności wykonania pomiarów lub wykonywanie ich sprzętem nie posiadającym właściwej kalibracji.     

A oto jeden z licznych przykładów instalacji, która na pozór wygląda estetycznie a w rzeczywistości wymaga ponownego wykonania.

1. Przejście ze ściany na sufit wykonane bez podkucia – sprawi problem przy pracach tynkarskich
2. Brak zabezpieczonego przepustu kablowego, przepust wykonany w elemencie konstrukcyjnym. Do przejścia kabli między piętrami powinien zostać wykorzystany szacht kablowy wykonany na etapie wylewania stropów.
3. Znów niewłaściwie wykonany przepust kablowy. Sposób wykonania przepustów kablowych precyzują normy N SEP-E-004 oraz PN-EN 1366-3 a także rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
4. Nieprawidłowo osadzona rozdzielnica – w przyszłości będzie skutkować pękaniem tynku.
5. Zbyt duża wiązka kabli wprowadzona do jednej źle osadzonej puszki.
6. Uzupełnianie głębokich bruzd za pomocą pianki montażowej – ten produkt nie został stworzony do tego celu i nie powinien być do niego wykorzystywany. Zwykła pianka montażowa jest środkiem łatwopalnym i zagraża bezpieczeństwu mieszkańców. Pianka jest materiałem niestabilnym mechanicznie w przyszłości może generować pęknięcia na tynku.

Za mała liczba gniazd w kuchni i biurze

To tutaj najczęściej lądują nieestetyczne przedłużacze. W kuchni pamiętaj by gniazdka sprzętów AGD wykonywać obok nich a nie bezpośrednio za nimi ułatwia to podłączenie i dostęp w przypadku awarii nie zapominaj też o gniazdach ukrytych w szafkach (pod okap, zmywarkę, oświetlenie podszafkowe).

Brak gniazd zewnętrznych i technicznych

Często zapominamy o gnieździe na tarasie (do świątecznego oświetlenia czy dodatkowego ogrzewania na chłodniejsze wieczory), przy bramie wjazdowej lub w garażu. Warto też wyprowadzić zasilanie pod domofon i kamery monitoringu, nawet jeśli nie planujesz ich montażu od razu. Przygotowanie dodatkowych kabli, przepustów pozwoli na ograniczenie kosztów w przyszłości.

Niewłaściwy dobór przewodów

Zbyt cienkie przewody mogą się przegrzewać, co grozi pożarem. Standard to:

• Oświetlenie: przewód 3×1,5 mm2 – zgodnie z PN-IEC 60364 nie więcej niż 20 opraw w obwodzie o długości 60-80m
• Gniazda wtykowe: przewód 3×2,5 mm2 – zgodnie z PN-IEC 60364 nie więcej niż 10 gniazd w obwodzie o długości 35-45m
• F/UTP cat. 6a dla sieci LAN i CCTV jest chcemy poddać sieć certyfikacji do przesyłu danych z prędkością do 10 Gb/s długość tzw. Permanent Link nie powinna przekraczać 90m
• Sieci BUS i PROFIBUS do sterowania systemami KNX 2x2x0,8 m2 w zależności od systemu i rodzaju urządzeń lecz nie więcej niż 1000m w jednym segmencie.

Należy również pamiętać by dobierać odpowiednie kable w zależności od środowiska w jakim są układane.

Nowoczesne rozwiązania: Co warto rozważyć?

Dzisiejsza technologia oferuje znacznie więcej niż tylko „prąd w ścianie” dopasuj instalację do własnych potrzeb.

• Instalacja pod Smart Home: Nawet jeśli nie chcesz teraz inteligentnego domu, poproś o położenie głębokich puszek pod włącznikami. Dzięki temu w przyszłości łatwo zmieścisz tam sterowniki do rolet czy oświetlenia (np. systemy Zigbee lub Wi-Fi).
• Oświetlenie schodowe i nocne: Czujki ruchu na klatce schodowej lub delikatne podświetlenie przypodłogowe w drodze do łazienki to ogromny komfort nocą.

Bezpieczeństwo przede wszystkim

Instalacja musi chronić domowników. Kluczowe elementy to:

1. Wyłączniki nadprądowe (bezpieczniki): Chronią instalację przed przeciążeniem. (Wyłączą obwód gdy podłączysz do niego zbyt wiele urządzeń jednocześnie)
2. Wyłączniki różnicowoprądowe (RCD): To one ratują życie, odcinając zasilanie w ułamku sekundy, gdy dojdzie do przebicia (np. dotknięcia uszkodzonego kabla).
3. Ochronniki przepięciowe: Chronią Twoją elektronikę: telewizor, komputer przed skutkami uderzenia pioruna w pobliżu sieci lub podczas przepięć występujących w wyniku awarii sieci.

Pytania jakie zada elektryk przed montażem instalacji

Na jakiej wysokości wiercimy gniazdka w kuchni, łazience, korytarzu?
Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi, ponieważ wysokość gniazdek – podobnie jak wysokość blatów powinniśmy dopasować do wzrostu domowników. Należy pamiętać by na etapie budowy nie zapomnieć o doliczeniu do wskazanej wysokości grubości posadzki, która będzie wylewana po zakończeniu prac elektrycznych.

W przypadku łazienki spraw wygląda trochę łatwiej jednak nie zapomnij by wskazać miejsce które nie będzie kolidować z lustrem 😉

Standardowa wysokość pozostałych gniazd np. na korytarzu wynosi 30 cm od poziomu gotowej podłogi. Pamiętaj że wysokość posadzki wylewanej na parterze i piętrze może się różnić.

Podsumowanie

Dobrze wykonana instalacja elektryczna to taka, o której zapominasz w codziennym użytkowaniu. Jeśli nie musisz szukać wolnego kontaktu ani martwić się brakiem możliwości wstawienia czajnika przy jednoczesnym włączeniu zmywarki i piekarnika lub błędem wynikającym z aktualizacji oprogramowania (smart home) – oznacza to, że Twoja instalacja jest dobrze wykonana.

Źródła:

Seria norm PN-HD 60364 „Instalacje elektryczne niskiego napięcia” – PKN
Wytyczne Stowarzyszenia Elektryków Polskich – https://www.sep.olsztyn.pl/oddzial/przepisy-i-normy/
Publikacje branżowe i poradniki – Schneider Electric
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20020750690